ESG — бул мындан ары теория эмес, бизнестин чындыгы

Бүгүн, 13-майда, ЭИК жана Ernst & Young (EY) уюштурган семинарда эксперттер Борбордук Азия өлкөлөрүндө ESG жана каржылык эмес отчеттуулукту киргизүүнүн практикалык мамилелерин талкуулашты. Борбордук Азияда ESG принциптерин (экологиялык, социалдык жана корпоративдик башкаруу) киргизүү акырындык менен ыктыярдуу демилгелер категориясынан инвесторлор, банктар жана эл аралык өнөктөштөрдүн тарабынан практикалык талапка айланып баратат. Бизнес үчүн ESG эми бир гана репутация маселеси эмес, компаниянын тобокелдикти башкаруу тутумунун жана узак мөөнөттүү туруктуулугунун бир бөлүгүнө айланууда. Бул темасынын актуалдуулугун Эл аралык Ишкер Кеңеш ассоциациянын мүчө-компаниялары арасында жүргүзгөн изилдөөнүн натыйжалары тастыктайт. Сурамжылоого Кыргызстандын экономикасынын негизги тармактарын билдирген 40 компания катышты. Компаниялар ESGди киргизүүнүн негизги драйверлери катары репутация жана имидж маселелерин, экологиялык күн тартибин, ошондой эле тобокелдиктер менен чыгымдардын азайышын аташат. Ошону менен бирге, бизнес негизги тоскоолдуктар катары улуттук ESG-стандарттарынын жоктугун, практикалык экспертизанын жетишсиздигин жана ESGди киргизүүнүн локалдык кейстеринин чектелген санын белгилейт. Бизнестин ушул талабына жооп кылып, ЭИК Кыргызстанда ESGди киргизүүнүн практикалык куралдарын өнүктүрүү боюнча иш алып барууда. Атап айтканда, ассоциациянын демилгеси менен Кыргыз Республикасынын улуттук стандарты катары экологиялык башкаруу тутумдарын киргизүүгө этап-этабы менен мамиле кылууну караган эл аралык ISO 14005:2019 стандарты кабыл алынды. Ошондой эле Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлиги 2029-жылга чейинки Жашыл экономиканы өнүктүрүү программасын ишке ашыруу алкагында туруктуу өнүгүү принциптерин (ESG) киргизүүнүн улуттук тутумун калыптандыруу боюнча иш алып барууда. Так эле бизнестин ESGди киргизүүнүн практикалык куралдарына жана каржылык эмес отчеттуулукка колдонмо мамилелерге болгон өсүп жаткан талабы бүгүн, 13-майда, Эл аралык Ишкер Кеңеш дүйнөнүн 150дөн ашык өлкөсүндө аудит, консалтинг, салык, стратегия жана бүтүмдөр боюнча кызматтардын толук комплексин көрсөткөн Ernst & Young (EY) компаниясы менен биргеликте өткөргөн «ESG жана каржылык эмес отчеттуулук: Борбордук Азия өлкөлөрүндө түшүнүктөн практикалык ишке ашырууга чейин» аттуу семинарды өткөрүүнүн бир себеби болду. Иш-чара PeaceNexus фондунун колдоосу менен өттү, ага финансы секторунун, аудитордук жана консалтингдик компаниялардын, ошондой эле ЭИКтин мүчөлөрү болгон өндүрүш секторунун ишканаларынын кырктан ашык өкүлү катышты. Катышуучулар финансылык натыйжаларды көрсөтүүнүн логикасы кандайча өзгөрүп жатканын, туруктуу өнүгүү жана климат боюнча так эмнени ачыкка чыгаруу керек болорун жана компаниялар артыкча тобокелдиктерсиз эл аралык стандарттарды киргизүүгө кантип даярдана аларын талкуулашты. ESGдин акырындык менен корпоративдик башкаруунун жана башкаруу чечимдерин кабыл алуу тутумунун бир бөлүгүнө айлана баштаганына өзгөчө көңүл бурулду. Жолугушууну ачуу менен ЭИКтин аткаруучу директору Аскар Сыдыков мындай деп белгиледи: «Эл аралык Ишкер Кеңеш ар дайым Кыргызстандын ишкердик чөйрөсүнө жаңы технологияларды жана бизнести жүргүзүүнүн мыкты практикаларын алып келүүгө аракет кылат. Ошондуктан бул жолу биз ESG чөйрөсүндөгү мыкты эксперттерди тартып, ассоциациянын мүчөлөрү үчүн акысыз семинар уюштурдук, бул отандык бизнестин мыкты практикаларга жетүүсүн жакшыртат жана өлкөдө туруктуу ESG-коомчулугун калыптандырууну улантат. Мындан тышкары, бул практикалар биздин бизнестин ички жана тышкы тобокелдиктерге туруктуулугун жогорулатып, ишкерлердин каржылоого жетүүсүн жакшыртат деп үмүттөнөбүз». Катышуучуларга Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигинин эл аралык каржылоо, жашыл экономика жана туризм башкармалыгынын башчысы Омурбек Кенжебаев жана PeaceNexus фондунун Кыргызстандагы программалык адиси Канатбек Абдиев куттуктоо сөзү менен кайрылышты. Ernst & Young (Өзбекстан) компаниясынын улук менеджери Роман Довольнов инвесторлор менен каржы институттарынын талаптарын, каржылоого жетүүнү жана ESGдин бизнес-моделдин туруктуулугуна тийгизген таасирин камтыган ESG жана каржылык эмес отчеттуулукту өнүктүрүүнүн негизги драйверлерине сереп берди. Эксперт ESGдин тобокелдикти башкаруу жана бизнестин атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн жогорулатуу куралы катары ролу жөнүндө айтып берди. Ernst & Young (Казакстан) компаниясынын улук менеджери Руслан Садгалин IFRS S1 жана IFRS S2 стандарттары, алардын туруктуу маалыматты ачыкка чыгаруунун эл аралык тутумундагы ролу жана инвесторлорго түшүнүктүү болгон бирдиктүү ESG-отчеттуулук тилин калыптандыруудагы мааниси жөнүндө айтып берди. Катышуучулар ошондой эле ESG-факторлордун компаниялардын финансылык туруктуулугуна, инвестициялык чечимдерге жана бизнестин узак мөөнөттүү наркын түзүүгө тийгизген таасирин талкуулашты. Практикалык бөлүктүн алкагында ESGди киргизүү жана каржылык эмес отчеттуулукту даярдоо боюнча кейстер, ошондой эле баштапкы этапта кездешкен типтүү каталар менен ийгиликтүү мамилелердин талдоосу тартылды. Эксперттер Кыргызстандын компаниялары үчүн ESGди киргизүүгө этап-этабы менен жана практикалык мамиле жасоо өзгөчө маанилүү экенин белгилешти. Катышуучулар ESG-ачыкка чыгарууну даярдоонун практикалык мамилелерин, маалымат чогултуу тутумун уюштурууну, ESGди бизнес-процесстерге интеграциялоону жана компания ичинде ESGди киргизүүнүн жол картасын түзүүнү талкуулашты. Борбордук Азиянын финансы секторунда ESGдин өсүп жаткан ролу өзүнчө белгиленди. Аймактын банктары жана финансы институттары ESG-мамилелерин насыялоо жана тобокелдикти баалоо процесстерине буга чейин эле интеграциялап жатышат, ал эми фондулук биржалар акырындык менен ESG-маалыматты ачыкка чыгаруу боюнча сунуштарды киргизишүүдө. Казакстандын Экологиялык уюмдар ассоциациясынын башкарма төрагасынын кеңешчиси Алия Баймаганова экологиялык жана социалдык таасирди баалоо (Impact Assessment) боюнча кейстерди тааныштырды жана гринвошинг тобокелдиктери жөнүндө айтып берип, формалдуу ESG-декларациялардан өлчөнүүчү жана текшерилүүчү натыйжаларга өтүүнүн маанилүүлүгүн белгиледи. Эл аралык башкаруу жана аудит институтунун президенти, Global ESG Partnership (Казакстан) уюмунун негиздөөчүсү Айдар Казыбаев Казакстандын жашыл каржылоону өнүктүрүүдөгү жана ESG-трансформациясындагы тажрыйбасы менен бөлүшүп, ESG бүгүнкү күндө атаандаштыкка жөндөмдүүлүктүн, капиталга жетүүнүн жана бизнестин тобокелдикти башкаруунун фактору боло баштаганын белгиледи. Жолугушуунун жыйынтыгын чыгарууда катышуучулар ESG-ачык-айкындуулуктун акырындык менен бизнес үчүн ишенимдин жаңы инфраструктурасынын бир бөлүгүнө айланып, каржылоого жетүүгө, инвестициялык тартымдуулукка жана компаниялардын атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүнө таасир эте баштаганын белгилешти. Жыйынтыктарды чыгаргандан кийин катышуучуларга сертификаттарды тапшыруу аземи болуп өттү.