Диалогдон долбоорлорго: Прагада Борбордук Азия менен Борбордук Европанын кызматташтыгы талкууланды

2026-жылдын 19-сентябрында Прага шаарында SVATOPLUK ассоциациясы уюштурган «Central Europe, BRICS and the Global South: Perspectives on Future Cooperation» аттуу эл аралык конференция болуп өттү. Эл аралык ишкерлер кеңешинин аткаруучу директору Аскар Сыдыков соода, инвестициялар жана инфраструктура жаатындагы практикалык кызматташтыкка арналган панелдик талкууда Кыргызстандын атынан катышты.

Өз сөзүндө Аскар Сыдыков Борбордук Азия менен Борбордук Европанын ортосундагы байланыштарды кеңейтүү мүмкүнчүлүктөрүн белгиледи. Айырмачылыктарга карабастан, эки аймак тең окшош милдеттерге туш болууда: ири экономикалар менен мамилелерде тең салмактуулукту сактоо, транспорттук каттамдарды өнүктүрүү, соода жана инвестициялык байланыштарды диверсификациялоо. Социалисттик мезгилден кийинки экономикалык трансформация тажрыйбасы да өз ара түшүнүшүүгө кошумча негиз түзөт.

Европа рыногу менен мамилелердин масштабын көрсөтүү үчүн Европа Биримдиги менен Борбордук Азиянын беш өлкөсүнүн ортосундагы товар жүгүртүү 2020-жылдагы 22,3 млрд евродон 2025-жылы 51,4 млрд еврого чейин өскөнү белгиленди. Эми негизги милдет - бул өсүштү сооданы кеңири диверсификациялоого, өндүрүштү жергиликтештирүүгө, технологияларды өткөрүп берүүгө жана узак мөөнөттүү инвестицияларга айландыруу.

Практикалык артыкчылыктуу багыттар катары сертификаттоону жана аккредиттелген лабораторияларды өнүктүрүү, санитардык жана фитосанитардык тоскоолдуктарды жоюу, сооданы каржылоо, документтерди санариптештирүү жана долбоорлорду андан ары коштогон ишкердик миссияларды уюштуруу аталды. Машина куруу, суу жана энергетика технологиялары, айыл чарба продукциясын кайра иштетүү, саламаттык сактоо, финтех, транспорт, билим берүү жана туризм келечектүү кызматташтык багыттары боло алат.

Кыргызстан пилоттук долбоордон баштап, сунушталган чечимди аймактын шарттарына ылайыкташтырууга жана өз ишмердүүлүгүн кеңейтүүгө даяр компаниялар үчүн жеткиликтүү кирүү чекити катары тааныштырылды. Рыногунун көлөмү чакан болгондуктан, Кыргызстан ири экономикалардан артта калганы менен, инвесторго атаандаштык салыштырмалуу төмөн болгон рыноктук нишаны ээлөөгө жана көрүнүктүү өнөктөш болууга мүмкүнчүлүк берет. Борбордук европалык компаниялардын артыкчылыгы баштапкы баа боюнча гана атаандашууда эмес, инженердик сапатта, ишенимдүүлүктө, окутууда, сервистик тейлөөдө жана жергиликтүү рынокто туруктуу иш алып барууда болушу мүмкүн.

Талкууга Словакиянын, Чехиянын, БАЭнин жана Судандын компанияларынын жетекчилери, ошондой эле Кыргызстандын жана Россиянын өкүлдөрү катышты. Талкуунун модератору чехиялык экономист Илона Швигликова болду. Конференциянын жогорку даражалуу катышуучуларынын арасында Чехиянын мурдагы президенти Милош Земан, Словакиянын мурдагы премьер-министри Ян Чарногурский, Сербиянын Элдик скупщинасынын төрагасынын орун басары Марина Рагуш, Венгрия парламентинин депутаты Балаж Орбан жана Европа парламентинин мурдагы депутаты Ян Заградил болду.